Bilgi köşesi
Psikolojik testler: ne işe yarar, nasıl uygulanır?
Psikolojik testler; düşünme, duygu, davranış ve kişilik özelliklerini standart yöntemlerle değerlendirmeye yarayan araçlardır. Tek başlarına bir sonuç vermezler; görüşme ve gözlemle birlikte ele alındıklarında anlam kazanırlar.
Psikolojik test nedir?
Bir psikolojik testi sıradan bir sorudan ayıran üç şey vardır: herkese aynı şekilde uygulanması, belirli kurallara göre puanlanması ve sonuçların geniş bir karşılaştırma grubuyla (norm) kıyaslanabilmesi.
Bir testin güvenilir olması için ölçmek istediği şeyi gerçekten ölçtüğünün (geçerlik) ve tekrarlandığında benzer sonuçlar verdiğinin (güvenirlik) bilimsel çalışmalarla gösterilmiş olması gerekir. Türkiye'de kullanılan testlerin Türkçeye uyarlanmış ve bu topluma göre norm çalışması yapılmış olması da bu yüzden önemlidir.
Hangi amaçlarla kullanılır?
- Yaşanan zorlukların daha iyi anlaşılması
- Güçlü yönlerin ve desteklenmesi gereken alanların belirlenmesi
- Terapi sürecinin planlanmasına katkı sağlanması
- Gerektiğinde başka bir uzmana yönlendirme için bilgi sunulması
- Süreç içindeki değişimin izlenmesi
Test türleri
Başlıca psikolojik test türleri
- 01
Zekâ ve bilişsel beceri testleri
Sözel ve görsel akıl yürütme, dikkat, bellek ve işlem hızı gibi becerileri değerlendirir. Bilinen örnekler: Wechsler zekâ ölçekleri (çocuklar için WISC, yetişkinler için WAIS).
- 02
Objektif kişilik testleri
Standart sorulardan oluşan, puanlaması belirli kurallara göre yapılan testlerdir. Kişilik özellikleri ve duygusal örüntüler hakkında bilgi verir. Bilinen örnek: MMPI.
- 03
Projektif testler
Belirsiz resimler, yarım cümleler ya da çizimler gibi uyarıcılara verilen yanıtlardan yola çıkarak kişinin iç dünyasını anlamaya çalışır. Bilinen örnekler: Rorschach, TAT, çizim testleri.
- 04
Belirti tarama ölçekleri
Kaygı ya da depresif belirtiler gibi alanlarda yaşanan zorlukların şiddetini ve zaman içindeki değişimini izlemeye yardımcı olur. Bilinen örnekler: Beck Depresyon ve Beck Anksiyete Ölçekleri, SCL-90-R.
- 05
Nöropsikolojik testler
Dikkat, bellek, planlama ve problem çözme gibi işlevleri ayrıntılı biçimde inceler. Genellikle bir hekimin yönlendirmesiyle, daha kapsamlı bir değerlendirmenin parçası olarak uygulanır.
- 06
Gelişim ve dikkat değerlendirmeleri
Çocuk ve ergenlerde gelişim basamaklarını, dikkat ve öğrenme süreçlerini değerlendirmeye yönelik araçlardır. Çoğunlukla aile ve okul bilgisiyle birlikte yorumlanır.
Örnekler yalnızca test türlerini tanıtmak içindir; her test her danışan için gerekli ya da uygun değildir.
Süreç
Değerlendirme nasıl işler?
Ön görüşme
Değerlendirmenin amacı konuşulur; hangi testin gerçekten gerekli olduğuna birlikte karar verilir.
Uygulama
Test, sessiz ve rahat bir ortamda, standart yönergelere uygun şekilde uygulanır. Süre, testin türüne göre değişir.
Puanlama ve yorum
Sonuçlar, testin Türkiye için yapılmış norm çalışmalarına göre puanlanır ve görüşme bilgileriyle birlikte yorumlanır.
Geri bildirim
Sonuçlar teknik terimlerden arındırılmış, anlaşılır bir dille sizinle paylaşılır; aklınıza takılan her şeyi sorabilirsiniz.
Bilinmesi gerekenler
- Testler tek başına tanı koymaz. Sonuçlar mutlaka görüşme ve gözlemle birlikte değerlendirilir. Tıbbi tanı ve ilaç tedavisi psikiyatri hekiminin alanındadır.
- Her test, uygulayıcı eğitimi gerektirir. Psikolojik testler, o testin uygulama ve yorumlama eğitimini almış uzmanlar tarafından uygulanmalıdır.
- İnternetteki kısa testler bir değerlendirmenin yerini tutmaz. “Kendinizi test edin” türündeki sorular standart bir uygulama, puanlama ve yorum içermez.
- Sonuçlar gizlidir. Kimlerle ve nasıl paylaşılacağına sizinle birlikte karar verilir; 18 yaş altındaki danışanlarda veli bilgilendirmesi ayrıca konuşulur.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, profesyonel yardımın yerini almaz.
Değerlendirme hakkında sorunuz mu var?
Bir testin sizin için uygun olup olmadığını birlikte konuşabiliriz. Beylikdüzü ve Bakırköy'de yüz yüze ya da online.